Vrouwen en Cardiologie

Cardiologie ontdekt vrouwen

Hartziekten manifesteren zich in beide seksen anders. Mannen krijgen eerder last, vrouwen houden langer last. Dat heeft consequenties voor de zorg. ‘Het grote probleem binnen de cardiologie is het kransvatlijden’, stelt cardioloog prof. dr. Dirk Jan van Veldhuisen. ‘Een van de risicofactoren voor een hartinfarct is: man zijn. De mannen krijgen doorgaans eerder een infarct dan vrouwen. Je ziet het op de hartbewaking: het gros van de patiënten is man.’ De gangbare verklaring is dat vrouwelijke geslachtshormonen een zekere bescherming bieden en dat vrouwen meer ‘goed’ HDL-cholesterol in hun bloed hebben. De kans dat een vrouw voor de menopauze atherosclerose (aderverkalking) krijgt, neemt daardoor af. Dat verschil verdwijn echter na de menopauze. Naarmate mensen ouder worden, wordt de problematiek van het hartfalen, waarbij de pompfunctie ernstig is aangetast, belangrijker. ‘Dat heeft verschillende oorzaken’, zegt de hoogleraar. ‘Bij de meeste patiënten is de nasleep van een oud infarct, maar ook de langdurige hoge bloeddruk kan tot een infarct leiden. Frappant is echter dat de aard van het hartfalen bij mannen en vrouwen verschilt. Bij mannen neemt doorgaans de knijpfunctie van het hart af. Bij vrouwen is er vaker sprake van vullingproblemen: het hart trekt met voldoende kracht samen, maar kan zich minder goed met bloed vullen. Het resultaat is hetzelfde: er circuleert niet genoeg bloed door het lichaam. Doordat ook vrouwen ouder worden en dus langer leven, liggen er dan ook meer vrouwen op de verpleegafdelingen dan op de hartbewaking.’

Ander harten...

Op de achtergrond speelt hierbij dat vrouwen andere harten hebben dan mannen. Er zijn subtiele verschillen in de spieropbouw en prikkelgeleiding. Van Veldhuisen: ‘Het zijn dus heel andere patiënten, terwijl wij cardiologen heel lang dachten dat wat voor mannen geldt, ook voor vrouwen opgaat.’ Sinds een aantal jaren komen ze daarvan terug. Steeds meer onderzoek bevestigt de verschillen en in grote klinische studies wordt steeds vaker apart naar de problematiek bij vrouwen gekeken. ‘Nu het humaan genoom bekend is, weten we meer over de genetische varianten die bij hart- en vaatziekten een rol spelen. Ze verklaren bijvoorbeeld waarom bepaalde medicijnen minder goed werken bij vrouwen.’

Minder assertief...

Niet alleen de harten van mannen en vrouwen verschillen, maar ook de manier waarop zij met hun klachten omgaan en artsen daarop reageren. Vrouwen melden vaker vrij aspecifieke klachten en zijn ook minder assertief in het uiten daarvan. Het gevolg is dat met de klachten van vrouwen helaas vaak minder wordt gedaan dan die van mannen. ‘Er is een onderzoek gedaan waarbij artsen klachten kregen voorgelegd zonder dat ze wisten of die van een man of van een man kwamen. En wat bleek: klachten van vrouwen werden eerder serieus genomen dan in de praktijk zou gebeuren. Met andere woorden: vrouwen wordt tekort gedaan.’

Van Veldhuisen denkt dat er een omslag gaande is. Niet alleen omdat er steeds meer zicht komt voor de behandeling van hartklachten relevante man/vrouw verschillen maar ook doordat attitude van artsen door dit soort onderzoeken in beweging komt.’ Doordat er daarnaast steeds meer vrouwelijke artsen komen, voorspelt Veldhuisen dat het vak gaat veranderen.

Bron: Triakel UMCG